ABD ile İran arasında geçen ay imzalanan geçici anlaşmanın ardından azalan gerilim, hafta sonu düzenlenen karşılıklı saldırılarla yeniden tırmandı. İran’ın pazar günü Katar, Kuveyt, Ürdün, Umman ve diğer Körfez ülkelerindeki ABD bağlantılı tesisleri hedef aldığı bildirildi.
ABD ordusu da İran’a yönelik yeni saldırılar başlattığını açıkladı. Tarafların karşılıklı açıklamaları, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve 60 günlük müzakerelerin ardından savaşın sona erdirilmesini hedefleyen geçici anlaşmanın geleceğini belirsizliğe sürükledi.
İran’ın son saldırılarının, önceki operasyonlara kıyasla hem daha geniş bir alana yayıldığı hem de daha yoğun gerçekleştirildiği belirtildi.
Ateşkes görüşmelerinde arabulucu rolü üstlenen ve nisan ayından bu yana saldırıya uğramayan Katar da İran’ın hedefleri arasında yer aldı. Katar yönetimi, saldırılar sonucunda biri çocuk üç kişinin düşen şarapnel parçaları nedeniyle yaralandığını açıkladı.
Mayıs ayının başından bu yana saldırıya uğramayan Birleşik Arap Emirlikleri ise hava savunma sistemlerinin İran’dan fırlatılan füze ve insansız hava araçlarına müdahale ettiğini duyurdu.
Bahreyn yönetimi de İran kaynaklı çok sayıda hava saldırısının engellendiğini bildirdi. Ürdün füze saldırılarına, Umman ise insansız hava aracı saldırılarına maruz kaldığını açıkladı.
Kuveyt ordusu, saldırılar nedeniyle bazı bölgelerde hasar meydana geldiğini ve bir petrol sondaj platformunda çalışan bir işçinin yaralandığını bildirdi.
ABD SALDIRILARI ARTIRDI
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, pazar gününden itibaren İran’a yönelik yeni hava saldırıları başlatıldığını açıkladı.
Komutanlık, operasyonların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari ve sivil gemilere saldırma kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını savundu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Sözcüsü Tim Hawkins, ABD uçaklarının İran’a ait bir seyir füzesini ve tek yönlü saldırı amacıyla kullanılan bir insansız hava aracını düşürdüğünü söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump da Reuters’a yaptığı kısa açıklamada, hafta sonu düzenlenen saldırılara ilişkin, “Onları ağır biçimde vuruyoruz” ifadelerini kullandı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı daha önce yaptığı açıklamada, üç gece boyunca İran’a ait 300’den fazla askeri hedefin vurulduğunu, yalnızca cumartesi günü hedef alınan tesislerin sayısının 140 olduğunu ileri sürmüştü.
İRAN’DAN MİSİLLEME SALDIRILARI
İran Devrim Muhafızları, ABD saldırılarına karşılık olarak Ürdün’de bir komuta ve kontrol merkeziyle insansız hava aracı hangarlarını hedef aldığını açıkladı.
İran ayrıca Kuveyt’te bir ABD radar tesisini ve roketatar sistemlerini vurduğunu, Umman’da ABD uçak gemilerine destek ve yakıt sağlayan platformlara saldırdığını ileri sürdü.
Katar’da ise bir savaş uçağı bakım merkeziyle komuta tesisinin imha edildiği öne sürüldü. İran’ın açıklamaları bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.
İran basını, Hürmüz Boğazı çevresinde bulunan Sirik ve Bender Abbas liman kentleriyle Keşm Adası yakınlarında patlamalar ve füze saldırıları meydana geldiğini bildirdi. Söz konusu bölgelerde İran’a ait önemli askeri tesisler bulunuyor.
ATEŞKES ANLAŞMASI TEHLİKEDE
ABD ile İran arasında geçen ay imzalanan geçici anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılmasını ve 60 günlük müzakere sürecinin sonunda savaşın sona erdirilmesini öngörüyordu.
Ancak ABD Başkanı Trump, geçen hafta yaptığı açıklamalarda ateşkesin fiilen sona erdiğini düşündüğünü belirtmiş, buna karşın yeni müzakerelere tamamen kapalı olmadığının mesajını vermişti.
İran’ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf ise sosyal medya platformu X’ten yaptığı paylaşımda, “Tek taraflı anlaşmalar dönemi bitti. Size söyledik: Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin” ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanlığı da ABD’nin hafta sonu düzenlediği saldırıları “saldırganlık” olarak nitelendirerek kınadı.
Bakanlık, İran ile Umman arasında cumartesi günü Maskat’ta gerçekleştirilen görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın yönetimi ve transit geçiş düzenlemelerinin ele alındığını, ancak ABD’nin Umman üzerindeki “açık ve örtülü baskıları” nedeniyle sonuç alınamadığını savundu.
HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN KAPATILDI
İran, dünya enerji ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurdu.
Tahran yönetimi, cumartesi günü geç saatlerde izinsiz bir rotada ilerlediği öne sürülen bir gemiye uyarı ateşi açıldığını açıkladı. İran, pazar günü ikinci bir geminin de hareket edemez hale getirildiğini bildirdi.
İran’ın kısa süre önce kurduğu Basra Körfezi Boğaz Otoritesi, ABD askeri güçlerinin bölgedeki “yasa dışı hareketleri” nedeniyle boğazdan geçişin şu anda mümkün olmadığını savundu.
Kurum, bölgede yeniden istikrar sağlanmasının ardından gemilere geçiş izni verileceğini bildirdi.
İran, savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazda kalıcı bir izin ve ücret sistemi kurmayı hedefliyor. İran yönetimi, gemilerin Tahran’ın izni olmadan boğazdan geçmemesi gerektiğini belirtiyor.
ABD: İRAN BOĞAZI KONTROL ETMİYOR
ABD yönetimi ise İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kontrol ettiği yönündeki açıklamaları reddetti.
Washington’dan yapılan açıklamada, “İran boğazı kontrol etmiyor. Deniz trafiği devam ediyor” denildi. ABD, bölgedeki kuvvetlerin seyrüsefer özgürlüğünü korumak amacıyla konuşlandırıldığını savundu.
ABD Donanması öncülüğündeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi de güvenlik tehdidinin yüksek olmasına rağmen Umman kıyılarına yakın genişletilmiş güney güzergâhının çift yönlü deniz trafiğine açık olduğunu bildirdi.
Hindistan yönetimi, Umman açıklarında GFS Galaxy adlı konteyner gemisine düzenlenen saldırının ardından bir vatandaşından haber alınamadığını açıkladı.
Umman, gemide bulunan 23 mürettebatın kurtarıldığını bildirdi. Katar yönetimi ise ticari gemilerin yanı sıra balıkçı tekneleri, eğlence tekneleri ve jet skiler dahil tüm deniz araçlarına faaliyetlerini geçici olarak durdurma çağrısında bulundu.
Umman hükümeti, iki ayrı bölgeye düzenlenen insansız hava aracı saldırıları nedeniyle İran’ın büyükelçisini Dışişleri Bakanlığına çağırdı.
ABD’nin Umman Büyükelçiliği de Dukm ve Musandam bölgelerinde bulunan ABD vatandaşlarından bulundukları yerlerde sığınmalarını istedi.
